AB yaptırımları Rus petrolünü vurdu

Rusya-Ukrayna Savaşı’nın başladığı şubat ayının hemen öncesinde Rusya’dan günlük ortalama 2,4 milyon varil ham petrol ve 1,4 milyon varil petrol ürünleri ithal eden AB, 3 Haziran’da Rusya’dan deniz yoluyla ham petrol ve petrol ürünleri ithalatını durdurma kararı aldı.

Rus petrolünün üçüncü ülkelere taşınmasına da kısıtlamalar getiren yaptırımlar, pazartesi günü Rusya’dan deniz yoluyla ham petrol ithalatının yasaklanmasıyla devreye girecek. AB, Rusya’dan petrol ürünü tedarikini ise 5 Şubat itibarıyla sonlandıracak.

Avrupa’nın içinde bulunduğu enerji krizini daha da derinleştireceği değerlendirilen yaptırım kararı kapsamında, Macaristan, Slovakya ve Çekya gibi denize kıyısı olmayan ve boru hattıyla alım yapan ülkelere geçici süreyle istisna uygulanacak. Bu ülkeler Rusya’dan Avrupa’ya petrol taşıyan Druzhba boru hattıyla petrol almaya devam edecek, ancak aldıkları petrolü diğer üye ülkelere veya üçüncü taraflara satamayacak.

Rafinerileri yalnızca Rus ham petrolünü alacak şekilde tasarlanan Bulgaristan, 2024’ün sonuna kadar Rusya’dan deniz yoluyla ham petrol ve petrol ürünleri ithal edebilecek. Hırvatistan ise rafinerilerin yakıt üretme süreçlerinde kullandığı bir yakıt türü olan vakum gazı (VGO) ithalatını 2023’ün sonuna kadar sürdürebilecek.

Almanya ve Polonya’nın tanınan muafiyete rağmen Druzhba petrol boru hattı üzerinden ithalatını gönüllü olarak durdurmasıyla, yaptırımların AB’nin Rusya’dan petrol ithalatını büyük oranda azaltacağı hesaplanıyor.

Söz konusu yaptırımlara ek olarak, AB ve G7 ülkelerinin deniz yoluyla taşınan Rus petrolüne varil başına 60 dolar tavan fiyat uygulamasının da aynı gün devreye girmesi bekleniyor.

Ayrıca, 2 ayda bir yeniden değerlendirecek tavan fiyata ilave olarak yeni bir fiyat sınırlama mekanizması kurulması da söz konusu olacak. Mekanizma, Rus petrolü için tavan fiyatın dünya piyasası fiyatlarının yüzde 5 altında tutulmasını sağlayacak.

AB yaptırımları, Rus petrolünü taşıyan gemilere nakliye, sigorta, reasürans ve aracılık hizmeti sunulmasını da yasaklıyor. Petrol taşımacılığı sektörüne bu hizmeti veren şirketlerin çoğunun yaptırımlara taraf Avrupa ülkelerinde veya İngiltere’de bulunduğu hesaba katıldığında, yaptırımlarla Rusya’nın petrol ticaretinde hareket alanının kısıtlanması hedefleniyor.

Tavan fiyat uygulaması ise Rus petrolünün belirlenen fiyattan daha düşük bir seviyede satılmadığı durumlarda, G7 ve AB ülkelerindeki sigorta şirketlerinin taşınan bu petrole söz konusu hizmetlerin sunulmasına engel oluyor.

Norveç merkezli bağımsız araştırma kuruluşu Rystad Energy’ye göre, Rus petrolüne yönelik yaptırımlar tam olarak uygulandığı takdirde, Ocak 2023 itibarıyla yalnızca günlük 600 bin varillik Rus petrolünün AB’ye ulaşacağı tahmin ediliyor.